Veelgestelde vragen

De vijf belangrijkste tekstdoelen zijn: informeren (kennis geven), activeren (aanzetten tot doen), overtuigen (je mening beïnvloeden), instrueren (uitleggen hoe iets moet) en amuseren (je vermaken). Een tekst met zo'n doel noemen we ook wel een tekstsoort, bijvoorbeeld een informerende tekst.

Het tekstdoel is wat de schrijver met de tekst wil bereiken, bijvoorbeeld informeren of overtuigen. De tekstsoort is de naam die we aan een tekst geven op basis van dat doel. Een tekst met als doel informeren noemen we dus een informerende tekst. Op deze site staat het doel centraal; de tekstsoort is de bijbehorende naam.

Dat komt vaak voor: tekstdoelen lopen in de praktijk door elkaar. Een autogids kan informeren over de specificaties van een auto, maar tegelijk activeren omdat het een advertentie is. Om het doel te bepalen kijk je naar het hoofddoel: wat wil de schrijver vooral bereiken? Dat hoofddoel bepaalt om welke tekstsoort het gaat.

Bij activeren wil de schrijver dat je iets gaat dóén, zoals iets kopen of je aanmelden. Bij overtuigen wil de schrijver vooral dat je er anders over gaat denken: hij verandert je mening met argumenten. Soms lijken ze op elkaar, maar bij activeren gaat het om actie en bij overtuigen om een mening.

Bij het doel instrueren legt de schrijver stap voor stap uit hoe je iets doet of maakt. Je herkent dit aan gebiedende werkwoorden zoals 'snijd', 'druk' en 'meng', aan een vaste volgorde en aan woorden als 'eerst', 'daarna' en 'ten slotte'. Recepten, handleidingen en spelregels zijn typische voorbeelden van zo'n instruerende tekst.

Tekstdoelen.leestrainer.nl is vooral gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool en de onderbouw van het voortgezet onderwijs, ongeveer tien tot veertien jaar. De uitleg en oefeningen sluiten aan bij het vak begrijpend lezen, maar iedereen die de tekstdoelen wil leren herkennen, is welkom.

Ja, alle uitleg en oefeningen op deze website zijn gratis te gebruiken, thuis en in de klas. De site is gemaakt door Leestrainer.nl, een organisatie die meer oefenmateriaal aanbiedt voor begrijpend lezen en taal.

Zeker. Leerkrachten en docenten mogen de teksten en oefeningen gebruiken in hun lessen. Wil je de teksten gebruiken voor commerciële doeleinden? Neem dan even contact op via info@leestrainer.nl, dan kijken we samen wat mogelijk is.

Bij elke oefening klik je op het antwoord dat je denkt dat juist is. Daarna verschijnt meteen feedback. Is je antwoord goed, dan lees je waarom het klopt. Is het fout, dan krijg je gerichte uitleg en zie je welk antwoord wél juist was. Zo leer je van elke vraag.